Архивы за месяц: Январь 2017

Ana-boba betvası

оолумаEn pek severim bu dünnedä seslemää, nicä mamu annadêr kendi küçüklüünü.

– Mamu, ne en pek sevärdin sän küçüklüündä? – sordum bän bir gün mamuya.

– Seslemää malinin türkülerini, – hiç düşünmedään söledi mamu.

Bän bilerim, ani mamu şindi başlayacek  annatmaa, da, erleşip taa uygunca onun yanında,  asêrım kulaklarımı.

– Biz küçükkän, – çekeder annatmaa mamu, – uzun, suuk kış avşamnarında toplanardık mamunun dolayında da yalvarardık ona, çalsın bizä eski gagauz türkülerini. Açan mamu çekedärdi çalmaa, benim durgunardı soluum, ürääm da sık-sık düülärdi. Mamu enikunu çekedärdi çalmaa bir incecik, gözäl seslän. Bu ses geçirärdi beni bir başka, diişik, evel vakıtlara, başka erlerä… » Читать далее

Kongazçık gimnaziyasında «Oglan masal okuyêr-1»

kngck6«Aydınnık» kultura-cümnä topluluu 2016-2017 üüretim yılının çeketmesindä Gagauziyada hem Ukrainada gagauz dilini ana dili olarak üürenän üürenicilerä «Oglan masal okuyêr-1» adında kiyadı baaşladı. Masalların yanında kompyuter grafikasında yapılmış resimnär yardım edeceklär bir yandan — taa ii annamaa teksti, öbür yandan sa okumayı taa meraklı yapacek. Resimnerin konturlarını da üürenicilär var nicä kendileri boyasınnar. Kiyatçık etişti Kongazçık gimnaziyasına da, neredän geldi bölä yazı:

«Saygılı Viktor. Sana danışêr Kongazçıın 3-cü klastan üürenicileri: ‘Selemneeriz sizi! Çok saa olasınız, ani tiparladınız bizä deyni kiyadı ‘Oglan masal okuyêr’. Bizim uroklar oldu taa meraklı, zerä biz hem okuyardık o fasıl masalları hem resimnärdik personajları. Hiç istäämeriz ayırılmaa bu kiyattan, ama lääzım verelim onnarı 2 klasa. Sizin Eni yılınız kutluca olsun, ii başarlar sizä. Taa çok kiyat tiparlayazınız. Saygılarlan 3-cü klas hem üüredici Aleksandra Afanasyevna».

» Читать далее

Protoierey Dimitri Çakirin biografiyası tiparlandı

2016-ci yılın bitki günnerindä tipardan çıktı Gagauziya Bilim-aaraştırma merkezinin zaametçisi Viktor Kopuşçunun kiyadı protoierey Dimitri Çakir için. 140 sayfalık kiyatta aaraştırılêr anılmış gagauz popazının yaşaması hem veriler onun büük yazısı Esirliya küüyü için, angısı çıktı “Kişinövskie eparhialnıe vedomosti” jurnalında taa XIX asirdä.

1916 yılda Kebabça küüyündä bitti Dimitri Çakirin erdeki yaşaması. Yaşlı popazı tanıyardılar ozamankı Besarabiyanın çok erindä. O duudu 1839-cu yılda Beşgöz koloniyasında, neredä onun bobası diakon izmet edärdi; büüdü Çadır küüyündä, angısı oldu anılmış Çakir aylesinin yuvası; üürendi Kişinövda, neredä üüsek notaylan bitirdi din seminariyasını; 1863-cü yılda, popaz olduynan, Dimitriyi yolladılar Akkerman bölgesindeki İvanovka küüyünä. Burada o izmet etti edi yıl da 1870-ci yılda geçti yannaşık küüyä – İserliyaya. Bitki liturgiyadan sora popaz vedalaşêr İvanovka insannarınnan da, taligaya pinip, gider İserliya merasına dooru. Klisedän insannar sa taa merayadan giderlär onun ardına yayan. Bölä insanmış boba Dimitri.

» Читать далее

Allahın sevgisi bitkisiz

рождество2Hristos dünneyä büün geldi, 
İnsannara umut getirdi. 
Erdä şıladı aydınnık, 
Göklerdä Allaha metinnik! 

Çobannar gördülär yıldızı, 
Geldilär mutlulamaa Hristosu. 
Başladı Eni Baalantı, 
Dünneya kurtuluş etişti. 

Sevinmäk insanın üreendä, 
Kahırlar kalêrlar geerdä. 
Allahın sevgisi bitkisiz, 
İisözlüdür bizim Saabimiz.

Viktor FRANJEV

Kolada yıldızı

звезда рождYasabaşların evindä Kolada hazırlıkları bütün güçlän gidärdi. Hepsi nesä yapardı: Maşu babu suan kıyardı suannı için, onun gelini Lida, sudan çıkarıp, pişmiş yımırtaları soyardı, Panti, Lidanın kocası, köftä için yaanıyı kıyma maşınasından geçirärdi, büük uşaklar içerdä tozları silärdilär, salt küçük Bori kalmıştı işsiz. O büükleri siiredärdi hem seslärdi.

– Mamo, datsana, paçanın tuzu var mı, – dedi Borinin mamusu malisinä. Da bir küçük aradan sora hemen ekledi, – of, unuttum, sän imeersin. Yıldız taa yok mu?

Bobası yolladı Boriyi, çıkıp dışarı, baksın, var mı göktä yıldız.

– Sabaa yaamur yaayacek, – kuvetli bir seslän dedi çabuk dönän çocucak.

– Neredän bilersin? – güldü anası.

– Bilerim, deyni yaslada bizä söledilär, ani açan göktä yıldız yok, ertesi günü olacek yaamur. Onun için sabaa olacek yaamur.

– Ne, hiç bir dä mı yıldız yok? – lafa katıldı Panti.

– Hiç. Male ma, bütün hafta hep yaamur yaayarsa, sän bir hafta mı imeyecän?

» Читать далее

Fikir örütmeyän gıldilär

необит островBenim bir etnograf dostum geçennerdä bir ekspediţiyadan geldi. Nezaman bölä gezilerdän dönärsä, hep bana var nicä saatlarlan annatsın oradakı insannar için, adetleri hem yaşamakları için. Okadar çok halk hem millet görmüş bir kişi, ani kafası bir enţiklopediya gibi: angı temayı açsan, oradan başlêêr bilgi akmaa. Hem dä adam, para gibi, hep gezer, hep eni-eni işlär üürener, bizä dä üüreder.

Bitki gezisindän çok meraklı yazılar hem videolar getirdi, dünnedä siirek bulursun bölä topluluk hem tabeet. Tutmêêrım aklımda, angı okeanının bir adasında yaşayan bir halkmış bunnar, etnonimneri – gıldi, kendilerinä bölä deyärmişlär, maanası da – “akıllıymış”. İşin meraklısı da o, ani yandakı bir adanın halkıysa onnara başka bir ad verärmiş – mıldi. Bölä durumnar başka erlerdä dä görülmüş bişey, açan halk kendisini birtürlü adlandırêr, ama yabancılar onu başka adlan tanıyêr. Şindi bu “akıllılar”, demäk gıldilär, kendi dillerindä lafedärmişlär – gildiycä.

Dostum bir sürü iş dilleri için dä annattı: ani küçük bir halkmış, da dili gittikçä kaybelärmiş; ani dilleri bal gibi tatlı hem taazä şıra gibi akıcıymış; ani bu dildä türlü-türlü türkülär çalınarmış hem taa başka şeylär. Ama onun sölediklerindän bana en fasıl gelän başka iş oldu – ani gıldilär fikir örütmäzmişlär. Te bölä bir iş. Fikirleri olursa, ya kucak taşıyaceklar, ya, küçük bir arabacaa koyup, tukurlayaceklar, ya uçurdaceklar, ya üzdüreceklär, ama hiç bir kerä örütmeyeceklär. Dünnedä görülmemiş bölä bir özellik, angısını benim dostum bulmuş.

» Читать далее