Архивы за месяц: Июнь 2017

Simon dädu

Çoktan açtıydı yaban gülleri. Onnarın kokusu daalardı kapunun önündä, bütün aulun içindä, sansın pufkurmuştular dufi dolaylara. Sıcak, güneşli, lüzgersiz, uygun bir hava. Taman kaçınmaa hem atlamaa, ama  Çana oturdu eşiin üstündä da üfkedän yakındı  aalamaa.  O hem savaşardı tutmaa yaşlarını,  hem sölenärdi  kendi-kendinä:

‒ Başka hiç basmayacam da Nasta lelülara, hiç gitmeyecäm, ne istärseydilär yapsınnar.  Esaplasınnar kendileri ödemeyi elektrika için, yazsınnar kendi çocuuna-askerciyä kiyat hem okusunnar kendileri askercidän gelän kiyatları. ‒ İkramnarı da diil lääzım, zerä herkerä koyêrlar sofraya bal isin ya da, üülen ekmeeni iyärseydilär, Çanayaı da sofraya çaarêrlar otursun onnarlan. Yok ne demää, Çana beenärdi Nasta lelüsunnara gitmää hem bulunmaa onnarlan bir sofrada. Toplanardı Nasta lelüsunun bütün aylesi bir tombarlak sofranın dolayında, oturardılar küçücük skemneciklerä, da Çana pek beenärdi siiretmää onnarın imesini. Onnar iyärdilär çok hem alatlamayarak odun kaşıklarlan, pek lafetmärdilär. Salt sorardılar Çanaya bişeylär onun üürenmesi için, üüredicilär için. Çana lafçı uşaktı, havezlän annadardı herbir işi. Nicä diil çoktan oldular pioner, emin ettilär, sora bütün klaslan, dizilip sokakta,  slogannarlan örüyardilär okulun dolayında.  Çanayı  hep komandir koyardılar, da o idiktän sora gösterärdi onnara, nasıl o örüyärdi uşakların önündä. Çana çan gibi bir seslän baarardı hem urardu ayaklarını, açıkça adımnayarak. Vani eniştesi, ihtiar bıyıklı bir adam, salt gülümsärdi bıyıklar arası da deyärdi Nasta  lelüsuna: » Читать далее

Gagauz literaturasında eni roman: «Bozbey tamızlıı»

P. Draganov adına Komrat bölgä bibliotekasında Mariya Kösenin «Bozbey tamızlıı» kiyadı tanıdıldı. Prezentaţiyaya katıldı Moldova parlamenti deputatı F. Gagauz, Kultura hem turizma bakannı başı M. Semönova, Valkaneş primarı V. Petrioglu, yazıcılar hem literatura meraklıları.

Avtor söledi, ani altı yıl işlemiş bu romanın üzerinä, angısı annadêr 1940-cı yılların bitkisi hem 1950-cilerin çeketmesi için. » Читать далее

Beş dost

Zaman zamandaykana, başak samandaykana, bän sallangaçtaykana, dädu delikannıykana, bobam da taa duumamış, anam yola çeketmiş da bu masalı işitmiş.

Bir vakıt varmış, bir vakıt yokmuş – varmış bir däduylan bir babu. Varmış onnarın bir zararcı Kedileri.

Yapêr babu bir kerä sarma da atêr onnarı sobaya fırına, pişsinnär. Kedi, açıp sobanın kapaanı, çekeder daatmaa sarmaları. Ama ölä dadını bulmuş sarmaların, ani dada-dada bitirer onnarı.

Dädu-babu salettiynän fırına – yok sarmalar, çüven boş. Annêêrlar, kimin işi bu: salt Kedinin yaptıkları. Kararlêêr babu Kediyi asmaa. Kedi sa insanca annarmış. İşittikçä bu işlär için, toparlanêr dışarı sauşmak needinnän. » Читать далее

Boşuna hodullanacam, ani gagauzum, unudarsam Allahı

Haliz bir yıldızçık,

Haliz Ay-Boba.

Var çok yıldızçık yukarda,

Ama ne sevinmäk canıma,

Ki var “bizim kişimiz” orada!           

Halkım, yalvarêrım, bunu anna.

Taa küçükkän, ana-bobalarımız üürederlär bizi herbir işä. Yalnız brakmêêrlar, ani düşmeyelim, sakatlanmayılım, baarêrlar uzaa gitmeyelim ‒ oynayalım evin yanında ya tokat boyunda, brakmêêrlar yaklaşalım ateşä, sivri bıçakları saklêêrlar bizdän… » Читать далее

Dionis Tanasoglunun duuma günü

Dionis N. Tanasoglu duudu 1922 yılın orak ayının 7-dä Kiriet küüyündä. Üürendi Akerman üüredici okulunda hem cenktän sora da Leningrad teartal okulunda. Bitirdi Kişinöv pedagogika istitutunu. 1950-ci yıllardan beeri işledi gagauz dilinin yazısı, gramatikası, üüretimi hem literaturası uurlarında. 1959 yılda çıkardı «Bucaktan seslär» avtor peetleri hem folklor toplumunu. 1985 yılda tipardan çıktı D. Tanasoglunun «Uzun kervan» romanı. 1991 yılda oldu Komrat universitetitin ilk rektoru. Raametli oldu 2006 yılda, gömülü Kişinöv merkez mezarlıında.

***

» Читать далее

Adetçä gagauz sarması

Gagauzların adetçä imeklerindä sarma pek sevgili bir imäk. Ona baalı gözäl, diişik adetlär, angıları göstererlär gagauzların özelliini. Sarmayı buyur ederlär düünnerdä, kumatriyalarda, adetçä gagauz yortularında, pomanalarda.  Sarma var iki türlü: baa yaprandaan hem laana yapraandan. Bän isteerim annatmaa, nesoy adetlär baalı baa yaprandan sarmalarlan.  Hederlez ayının bitkisinä dooru karılar, genç kızlar, baalayıp futalarını, sürücük-sürücük  yollanêrlar kırlara ayırmaa hem toplamaa baa yapraa. Burada pek önemni kaçırmamaa o vakıdı, açan yapraklar başlêêrlar kartlaşmaa, onnarlan sora zor sarmaa, hem dä dadı başka olêr, var nicä pişmesinnär dä. Herbir çotuk uymêêr bu işä, zerä var çotuklar kalın yapraklarlan hem incä. Sarmaya toplanılêr salt incecik, korpä yapraklar. Pek mutlu karılar, açan razgelerlär diçka çotuklarına, angılarında yapraklar taa nazik hem yalabık. Karılar daalışêrlar kırda da, bularsaydılar pek uygun çotukları, çaarêrlar başkasını da. Hepsi sever gitmää  kıra, zerä, taa hızlı toplansın yapraklar deyni, karılar gülüşerlär, annadêlar cümbüş, çalêrlar türkü, geçirerlär strungadan küüyün oluşlarını. Kim istär kaçırmaa bölä meraklı işleri?  Çaarış-baarış daalêr kırlarda. Yaprak toplêêrlar çok, ani etişsin taa öbür yılın eni yapraklarınadan. Bekim, hepsi gelämedi, kalaceklar yapraksız, sora onnarlan paylaşêrlar, yapraa kimseyin canı acımêêr. » Читать далее