Komratta dokumental film gösterildi

Sürmäk ayının 21-dä Kaul hen Komrat episkopu Anatolinin iisözlemesinnän Komrattakı resim galereyasında geçti “Ayoz Aleksandr Nevskiyin Karadaşlıı” adında dokumental filmin premyerası. Bu gösteriş yapıldı Doorusaltanatlı Rus Klisesinin eni zeetçekennerini hem açık inanedicilerini anmak için.

Film adanmış  XX asirin Doorusaltanatlı Rus Klisesinin bir  fenomeninä – Ayoz  Nevski Kardaşlıının istoriyasına, angısı kuruldu 1918 yılda, en ilktän bir neetlän – korumaa Sankt-Peterburg Ayoz Aleksandr Nevski Lavrasının ayoz tertiplerini yok edilmeliktän. Ama sora, nicä belli edildi,  bu neetlär büüdü hem genişlendi. Bu Kardaşlık oldu ilk cuvap gibi patriarh Tihonunun çaarmasına: “Hemen düzmää duh birliklerini,… angıları dışandan kuvedä karşı koyaceklar kendi ayoz cannandırmasının kuvedini”.

Kardaşlık tencä yok edildi Sovet Birliinin kuvedinnän 1930-cu yılların bitkisindä. Kendi 20 yıl oluşluunda o oldu klisä yaşamasının merkezi, terbietti birkaç evlatboyunu derin hem bütün ürektän inancı insannara hem zorbalık, bastırmak vakıtlarında korudu Klisä ömürünün özünü – “kardaş yaşamasını iilikvermektä”. Kardaşlıın azalarının çoyu taa sora kanonizat oldular, nicä inanın eni zeetçekenneri hem açık inanedicileri.

Filmi gösterdi rejisör hem avtorların grupasının bir azası Oleg Glagolev (Ekaterinburg, Rusiya).

Film bittiynän, uzun bir sessizlik oldu galereyada, makar hiç kimsey dä teklif etmedi ona, sora çalındı: “Daymalı anmak”. Gösteriştän sora açıldı bir açık diskusiya film için, angısında pay aldılar Kişinövdan musaafirlerimiz hem Gagauziyadan popazlar.

Kişinövdan diskusiyada bir pay alıcı paylaştı kendi duygularınnan: “Açan işideriz XX asir için, eni zeetçekennär için, hemen aklımıza geler kötü işlär, hazırlanȇrız çirkin işleri görmää. Ama bu film ölä yapılmış, ani diil korkunçlu, kolay siiredersin onu, göreräk nicä bu insannar, nicä kardaşlık yaşarmış durmamalı, hererdä hem herzaman sevinmeliktä, bakmadaan zor vakıtlara”.

Filmdä da bu ideya duyuldu: hiç bişey dolayında engel etmärdi insannara birleşmää. Hristosun sevgisi koolȇr korkuyu. Olmamaa bilä – taa zor.

“Hemen oktäbri devlet devrimindän sora, en zor bizim erlerimizä deyni yıllarda bu insannar Rus Klisesindä buldular diil sade koruntu, ama er dä her taraftan bütün yaşamak için inanda, yaratmalıkta hem sevgidä”, – açıklêêr filmin başlantısında İuliya Balakşina.

Vakıtça kardaşlıın neetleri, izmetleri zeedelener – korumak hem yaşatmak dooru hem haliz inan adetlerini, uşaklara inanda yaşamayı üüretmäk, evlatboylarına onu geçirivermäk. Bunun için açılȇrlar şkolalar. Çok dikkatlık veriler slujba sözlerini annaması için hepsi insannarın tarafından. Bu üzerä kurulȇrlar horlar diil sade çalıcılardan, ama sıradan insannardan da, taa ii slujbayı annamaa deyni. Kardaşların azaları işleerlär hem yardım ederlär bolniţalarda, internatlarda.

Kardaşlıın yaşaması çok çetinnik vermiş kendi azalarına, ölä, ani zorbalıklara etiştiynän, kär onnarlan üz-üzä karşılaştıynan, onnar verilmedilär, kendi dostların adlarını sert soruşçulara vermedilär, biri-birini satmadılar, kendileri sä tüfeklän uruldular, “inan propagandası” için Sovet kuvedi tarafından öldürüldülär.

Kişinöv millet muzeyinin bir  izmetçisi urguladı, ki arhiv materialı kardaşlıın yaşaması için çok zor bulmaa. Çoyu işlär yapılmış saklı yada çoyu eldän yazılı kiyatlarda bitkisindä yazılarmış: “Okumaktan sora yak”. Ama korunmuş bir alay kiyat, angılarını okumaktan sora şaşȇrsın ona, nesoy sevgiylän biri-birinä danışȇrlar kardaşlıın azaları. Bu gösterer, ani onnarın arasında danışmak diildi formal, ama nicä ayledä. O kiyatlar dolu sıcaklıklan. Kiyatların birisi okundu bizä dä.

Esap alındı, ki o yıllarda, bir küçük zamanın içindä, 30 kardaşlık kadar kurulmuş, angısınnar kendi aralarında dostlaşarmışlar. Dikkat musaafirlär Kişinövdan, Moldova millet muzeyinin işçileri, angısınnarın yardımınnan geçti gösteriş, andılar bizim Ay-Bobamızı Mihail Çakiri, gagauzların aydınnadıcısını, angısı iki kardaşlıkta azaymış:  Hristosun Duuması adına kardaşlıkta, angısının izmeti aydınnatmak uurundaydı, hem hep Aleksandr Nevski kardaşlıında (ama başka, kurulmuş taa 1866 yılda), angısının izmeti – iilik yapmak uurundaydı.

Onuştan, var nasıl esap alalım, bakmadaan ona, ani bu kardaşlıklar kurulmuşlar başka-başka türlü, onnarın azalarının çok izmetlerinnän çok fayda getirilindi.

İnsannar, angılarını gördük filmdä, kendi yaşamasını baalamışlar käämil neetlän. Eski fotolardan bizä bakardılar diri bakışlarınnan, gözäl insannar. Fotolara bakarkan salt şükür etmäk duyguları içimizdä peydalanardı. İnanılmaz geler hepsi çirkin olaylar, öldürmeklär, kapanda tutmaklar, angıları oldular geçmiş asirdä. Ama bunnar okadar diil çoktan da olmuşlar. Bizim var kolayımız lafedelim, işidelim o insannar  için onnarın senselilerindän, onnardan, kim bilärdi onnarı kendilerini. Filmin yardımınnan bu kolaylık oldu bizdä da.

Satın alıp diskleri, kiyatları insannar yavaş-yavaş daalıştılar. Bitkidä Kişinövdan musaafirlär sordular birkaç oyalanmış siiredicelerä: “Ne beendeniz? Nicä düşünersiniz var mı lääzımnık büünkü gündä da kurulsun bölä kardaşlıklar?”

“Hakikatın sesi” gazetası için

Kristina KOÇAN

Добавить комментарий