L. A. Pokrovskaya – käämil bilimci, türkolog, lingvist

покровскаяBu yaşamakta herbir insan lääzım braksın kendi adını hem derin iz bu Toprakta. Bundan yoktu nasıl atılsın Lüdmila Aleksandrovna Pokrovskaya. O gagauz yazısının başlantısındaydı, çok yıl çalıştı gagauz dili aaraştırmasında.

Lüdmila Pokrovskaya duudu 1925 yılda Leningradta. Bu yıl, mardın 18-dä 2015 yılda, biz, Gagauziyada yaşayannar, kutlêêrız Lüdmila Pokrovskayı 90-cı yıldönümünnän. Onun bobası bilim adamıymış. Bobasının izindän dä gitmiş bu gözäl, akıllı, aarif, gençecik kızçaaz. Üürendi Leningrad universitetindä günduusu fakultetindä, çünkü o bilärmiş başkir dilini; üç yıl anasınnan yaşamışlar Başkiriya Ufa kasabasında.

Leningradta, universitettä onnara lekţiya okuyarmış tanınmış türkolog N. K. Dmitriev, angısı yol açêr Lüdmilaya üürenmää gagauz dilini. Dil praktikasını o geçer Moldaviyada Valkaneş rayonun Çeşmä küüyündä. Burada o toplêêr folklor materiallarını, gagauz halk türkülerini. Lüdmila Pokrovskaya pek ta türkücüymüş, beenärmiş hem çalarmış studentlerä gagauz türkülerini “”Menevşa”, “Oglan”, rus romanslarını. Sesi dä pek gözälmiş. Onun 5-ci kursta diplom işi “Gagauz halk türküleri”. Bu temayı L. Pokrovskaya ilerleder aspiranturada.

Lüdmila Pokrovskaya götürdü ileri Moşkovun, Dmitrievın, M. Çakirin anılmış işlerini, ki gagauz dili ilerlesin, literatura zenginnesin, folklor unudulmasın. 1948 yıldan başlamış aaraştırmaa gagauz halkın folklorunu, aaraştırêr gagauz dilinin leksikasını, fonetikasını, morfologiyasını, sintaksisini. O çok yardım etti genç literatorlara 50-ci yıllarda, açan peydalandı ana dilindä yazılar. O hiç birzaman kalmadı bir tarafta gagauz dilinin hem literaturasının problemalarından. Çalışardı, ki gagauz dili üürenilsin şkolalarda. O hazırladı aspirantları. Yardım etti G. A. Gaydarcıya, Boris Tukana.

Yazdı monografiya “Грамматика гагаузского языка. Фонетика и морфология”. 1973 yılda Lüdmila Pokrovskaya, G. Gaydarcı, V. Tukan, E. Kolţa çıkardılar gagauzça-rusçamoldovanca laflıı. 1974 yılda kaavileştirdi doktor disertaţiyasını “Синтаксис гагаузского языка в сравнительном освещении”. İlk bölümündä o yazdırêr zamandaş gagauz dilindä sadä hem katlı cümleleri, ikinci bölümündä aaraştırêr gagauz dilinin sintaksis özelliklerini. Büük kuvet koydu hazırlamaa gagauz dilinin orfografiya kurallarını.

Çalıştı 1991-1998 yıllarda Komrat Devlet Universitetindä. Burada hazırlêêr kiyat “Современный гагаузский язык” (курс лекций). Lüdmila Pokrovskaya bilärdi birkaç dil: tatarca, başkircä, franţuzca, ingliz, nemţa dillerini. O beenärdi poeziyayı da, çevirdi D. Kara Çobanın peetlerindän, P. Çebotarin peetini “Aramızda yaşardı bir adam”.

Bän dä bilerim Lüdmila Pokrovskayı. Gaydar küüyündän üürediciyi Kurdoglo Harlampiyi, beni hem taa birkaç üürediciyi kattıydı ekspediţiyaya birkaç küüyä toplamaa dialekt laflarını hem folklor materiallarını. Sora ikimizä dä oldu teklif rektordan geçmää çalışmaa Komrat Devlet Universitetindä, ama Kıpçak küüyünü brakamadım, şkolada gagauz dilini kaldırdım üüsek uura.

Lüdmila Aleksandrovna – çalışkan, cömert, cana yakın bir karıydı. O temel oldu gagauz dilinin ilerlemesindä. Ona verildi nışan “Gagauziyanın saygılı vatandaşı”. Bölä bilim insannarı, Gagauziyanın sevgili vatandaşlrı, nicä Lüdmila Pokrovskaya, dayma canımızda kalacek, çünkü gagauz halkına o verdi kendi kuvedini, saalıını, zaametlerini. O çalıştı ilerletmää ana dilimizi, zenginnetmää onu, ilerletmää gagauzluu hem korumaa kendiliimizi. Onun faydalı mirasları diveç! Uyuyunuz raat, Lüdmila Aleksandrovna! İlin toprak sizä! Kalınız Allahlan bilä!

M. İ. Kopuşçu, bilim aaraştırıcısı

«Вести Гагаузии», 2015, №27-28, s.5

Добавить комментарий