Neçin biz söleeriz yalan

Biz islää insannarız, diil mi dooru? Severiz dooruluu hem sevmeeriz yalanı. Elbetki, elbetki. Hiç sölämeeriz bir dä iș, ani diil dooru, ölä mi? Hmm…

Aslısında var insannar, ani hep söleerlär yalan. Psihologlar deerlär, ani onnarda var birsoy akıl hastalıı, sansın söleyämeerlär dooruluu. Ama lafetmeeriz onnar için. Șindi lafederiz normal insannar için bizim gibi. Kimär kerä söleeriz bir yalan ya da bir iș, ani diil üz proțent dooru da, bekim, annamêêrız, neçin.

Çok yıl geeri bir dostum bana annattı birkaç iș bu tema için. O annamıș bu temayı, zerä o sölärdi çok yalan. Annamıș, ani yalan sölemää onun bir harakter kusuruydu, hem savașardı brakmaa adetini. Var nasıl deyelim ani o ‒ spețialistti.

Dostum ișlärdi meyva hem zarzavat alıcısı-satıcısı bir firmada, angısı satın alardı meyva hem zarzavat büük kvantitatta çiftçilerdän da satardı onnarı supermarketlerä. Çok kerä bana annattı, olurdu bunun gibi bir dialog telefonda:

— Alo? Acaba sizdä var mı șefteli.

— Elbetki.

— Taazä mi?

— Pek taazä, ‒ cuvap edärdi dostum, ‒ dün çiftçi, koparıp onnarı aaçtan, getirdi bizä.

Ama halizdän onnarın ambarında vardı dünkü șefteli, öbür günkü șefteli hem birkaç kutu șefteli geçän haftadan. Vardı pek taazä șefteli hem vardı bozulan șefteli, kurtlu șefteli. Sölämärdi üz proțent doorusunu.

— Ama ne yapacam açan o adam satın almayacek șeftelilerimi? ‒ annattı dostum. ‒ Ozaman hepsi bozulacek. Hem çoyu islää. Vardı birkaç, ani bozulmuș, ama çoyu islää…

Bana söledi, ani karar etti bir gün, ani geçirecek bütün günü, lafederäk çiftçilärlän hem alıcılarlan, da yalan sölemeyeceydi. Braktı o planı üülendän ileri, zerä yapamadı onu. Erken sabaa çekedärdi yalan sölemää, küçük yalannar, elbetki, zerä dostum diildi kötü insan, ama nicä deeriz, çok kerä brakardı doorusunu bir tarafa.

— Neçin okadar zordur söleyäsin doorusunu? ‒ sordum. ‒ Söleersin yalan biznestä, zerä istersin kazanmaa para mı?

— Of, ‒ cuvap etti, ‒ diil o. Söleerim yalan diil sade burada, ama söleerim yalan yavkluma, kızkardașıma, dostlarıma da.

— Bana da mı? ‒ sordum, ama o gülümsedi hem cuvap etmedi.

— Sanêrım, ani annadım, neçin yapêrım ölä, ‒ dedi. ‒ Hem diil salt bän, ama sanêrım, ani annadım, neçin biz, insannar, söleeriz yalan.

— Annatsana, ‒ bän dedim, ‒ bu meraklı olacek.

— Açan bän bakêrım benim düșünmeklerimä hem benim neetlerimä hem benim duygularıma, hep bulêrım bir korku, açan söleerim bir yalan, ‒ dedi. ‒ Sanêrım, ani söleerim bir yalan, zerä korkêrım, ne olacek, eer sölärsäm doorusunu.

— Hmm… ‒ dedim. ‒ Acaba sanêrsın mı, ani çoyu zaman yalan söleyän insan diil kötü insan, ama korkak insan?

Sora, gidärkän evimä, taa çok düșündüm. Geldi aklıma İisusun dedii bir iș. Bir kerä dedi, ani biz diil lääzım kahırlanalım, ama kușlar gibi olalım, angıları inanêrlar Allaha.

Gidärkän, hep taa çok düșündüm. “Hmm… bekim, biz yalan söleeriz, zerä korkêrız, ki Allah arkalamêêr bizi… bekim, sanêrız, ki biz lääzım koruyalım kendimizi… bekim, söleeriz yalan, zerä halizdän inanmêêrız Allaha…

Te benim düșünmeklerim. Siz ne deersiniz?

Monah Kosmas