Saklı mistika

Bir yımıșak lüzgär esärdi çolda. Hava git-gidä serin olardı. Yavaș-yavaș güneș inärdi bayırların ardına, onnarın üstündeki bulutlar da boyardı onnarı sarı, portakal, pembä, hem kırmızı renklerinä. Yukarda göktä bir kartal üzärdi kıpırdamayan kanatlarınnan.

Bir yırtık podräsniklän giiyimni adam, otuz-otuz beș yașında, yaklaşardı laamın aazına. Durdu orada. Lafetmedi. Yutkundu iki-üç kerä. Sora, kalın bir seslän, dedi:

‒ Ey, Saabi, İisus Hristos, Allahın Oolu, hayırla beni, günahkeri.

Laamdan ișitti, ani kimsä bir soluk aldı, da bir momenttän sora cuvap olarak dedi yımıșak seslän “amin!”. Birkaç momenttän sora laamda olan adam sordu: “Var mı kimsey orada? Sänsin mi, sevgili oolum Mihail?”

‒ Da, boba, ‒ dedi laamın aazında olan adam, ‒ bänim, günahker Mihail”.

‒ Ah, Mihail oolum, ‒ dedi ihtiar, ‒ hoș geldin. Șükür Allaha, ani Kendi iilliinnän O yolladı seni. Gel içeri, geçsänä.

Mihail girdi laam içinä. Orası karannıktı. Salt bir mum yanardı. Gölgelär titirärdi laamın duvarlarında. Bir alçak skemnedä oturardı bir ihtiar monah, biyaz saçlı hem biyaz sakallı. Çok burușuk vardı suradında hem ellerindä. Sol elindä tutardı çotkisini. Bir tafta üstündä vardı bir Bibliya, ayoz bobalardan yazılı birkaç kiyat hem iki ikona ‒ Birisi Hristosun, öbürü ayoz Antoninin. Öteki duvar yanında Mihail gördü bir yorgan hem bir yastık. Döşek yoktu. Belliydi, ani ihtiar hep yatardı erdä.

‒ Otur, Mihail, ‒ dedi ihtiar. ‒ Bir çay içecän mi? Bendä var çiçektän gözäl çay. Topladım çol çiçeklerini bu yazın. Tatlıdır.

Mihail gülümsedi. İhtiar yaktı küçük sobayı çakmaklan da koydu suylan bir tava onun üstünä.

‒ Günnär, haftalar, aylar gelip-geçerlär, da görmeerim seni, oolum. Ay büüyer da küçüler çok kerä, ama senin suradın peydalanmêêr bu günahkerin laamında. Özledim seni. Çok dua ettim Allaha senin için, “Allahım, koru onu” dedim. Neredäydin? Ne yaptın? İslääysin mi?

‒ Șükür Allaha, islääyim, boba, ‒ dedi Mihail. ‒ Lääzımdı çekilmää insannardan taa uzaaa. Bana lääzımdı taa çok yalnızlık, taa çok usluluk, ani üreemdä ateșlän dua edeyim Allaha, da prost etsin benim günahlarımı, zerä onnar çoktur.

İhtiar gülümsedi:

‒ Hepsimiz günahkeriz, Mihail. İnsan durumu ölä, ani hep çevirer suradını Allahtan. Ama biz bileriz, ani halizdän sän seçtin Allaha sol yolunu. Bän ișittim ölä yapan bașka insannar için, ama sanêrım, ani sän sansın bir örnek oldun.

Mihail kașlarını dürdü.

‒ Te çayın, ‒ dedi ihtiar da verdi Mihaila bir çölmek. ‒ Annamadın. Görerim senin gözlerindän, ani annamadın. Taa açık söleyim. Herkez biler Allaha saa yolunu ya da saa eli yolunu, nicä deeriz. Saa yolu görüner nicä normal yol. O yolda islää yașêêrız klisenin kanonnarına görä, Bibliyaya görä, Hristosun laflarına görä, nicä islää insannar. Sık-sık gideriz liturgiyaya. Spiyada olêrız hem komka alêrız. Okuyêrız Bibliyamızı, dua ederiz, fukaaraya vereriz para hem imäk. İsteeriz yaklașmaa Allaha iiliimizlän. Çoyu insannar ölä yapêrlar. Ama sän ölä yapmadın.

Mihail güldü kalın bir seslän. Onun gülmesindä vardı sansın darsıklık ya da acılık.

‒ Gülerim, boba, ama gülmäklän aalêêrım, zerä utanêrım benim yașamam için. Dooru söledin. Bän yașamadım nicä bir islää insan. Çok yıllar gittim Allahın isteenä karșı. Onuștan șindi pișman oldum.

‒ Ama o durumda Allahın aariflii vardı, annadın mı? Sän bilmedin, ani O hep beklärdi sän dönäsin Ona, ama öläydi. Sän yapardın nicä uzak memlekettä yașayan kayıp ool, hem dä Allah beklärdi, sansın kayıp oolun bobası, ani sän dönäsin. O braktı, ani sän hep taa derin günaha giräsin senin serbest istäännän, zerä O bildi, ani bitkidä bulaceydın kendini bir yalnız durumda, umutsuzlukta hem dostsuzlukta hem dä ozaman hazır olaceydın çaarmaa Onu: “Derinniktän bän Sana çaarêrım, ey Saabi”, ‒ nicä prorok David.

‒ Dooru, ‒ cuvap etti Mihail. ‒ Annadım, nedir bir allahsız yașamak. Cendemdir, nicä er altındakı erdä, ama bu dünnedä. Yașadım kendi isteemä görä, da kendi istääm oldu cendemim.

‒ Te o ‒ sol eldeki yol Allaha. Açan bulunêrsın bir kör sokakta, ne bașka yapacan? Yok çıkıș. Problemalarının yok çözümü. Ozaman lääzım dönmää senin Yaradıcına, angısı sever seni.

Mihail güldü genä kalın seslän.

‒ Sän annadêrsın bu iși çok teologiyaylan. Benim yașamamda ozaman  bän taa az annadım. Yoktu kär belli-belli düșünmeyim. Çok günah yaptıydım hem çok insanın kanonuna karșı iș yaptıydım, çok kabaat, hırsızlık hem bașka. Narkomandım ozaman, narkoman hem alkogolik. Alkogolä düşkündüm. Ozaman taa çok benzärdim bir hayvana, nekadar bir adama.

İhtiar içti bir yudum çay.

 

‒ Biz, insannar, fasıl bir ișiz, ‒ dedi. ‒ Bizim önümüzdä var bir balaban gama. Var nasıl olalım angellerdän taa islää ya da hayvannardan taa kötü. Allahın ikonasına görä yaradıldık, hem naturamızdır olmaa Onun gibi, ama Allahın yaratmalarından salt biz var nasıl gidelim naturamıza karșı, ani olêrız bir iș, angısı benzämeer bizim naturamıza. Salt biz var nasıl olalım ölä, nicä diiliz.

‒ Bän yașamamda yaptım çok, çok kötü iș, ama en kötüydü ‒ açan sarfoș olarak, düüyüp, bir adamı öldürdüm .

‒ Vay, vay! ‒ dedi ihtiar.

‒ Biz onunnan içärdik barabar bir avșam. İkimiz evsiz adamdık. Oturardık bir derä kenarında hem dä içärdik rakı. Vardı bir șișemiz. Bän içärdim bir yudum da verärdim ona șișeyi. Ozaman o içärdi bir yudum da verärdi șișeyi geeri bana. Tutmêêrım aklımda, nasıl çeketti, ama bașladık çekișmää. Unuttum, ne tema için. Ama bir momenttä birisi, ‒ bekim, o, bekim, bän, ‒urdu öbürünä yumuruunnan. Ozaman bän aldım erdän bir taș da urdum ona genä, hem genä, hem genä, da o öldü. Korkuylan dolu, zerä annadım, neyi yaptım, kär sarfoșluumda, kaçtım oradan. Yıllarca kaçtım onun tılsımından, angısı ansızın peydalanardı benim düșlerimdä.

‒ Polițiya hiç savaștı mı bulmaa seni?

Mihail acı güldü. ‒ Polițiyaya ne, açan bir evsiz insan öldürer bașka evsiz insanı? ‒ sordu. ‒ Kär bilmeerim adamın adını, ama șindi dua ederim her gün, ani raametli olsun, hem isteerim, ani o beni prost etsin. Elbetki, isteerim duamda, ani Allah prost etsin beni, ama isteerim, ani öldürdüüm adam da prost etsin beni.

‒ İslää yapêrsın, oolum, zerä öldürdün senin kardașını, nicä Kain öldürdü kendi kardașını.

Lafta oldu bir pauza. İhtiar koydu çölmeeni erä.

‒ Neçin geldin bu avșam dolașmaa bu günahker ihtiarı? Elbetki, bana çok șennik getirdin, ama var mı bir iș senin aklında, senin üreendä? Kahırın var mı? Acın var mı senin?

Mihail içini çekti. Yaptı bir uzun pauza. Bitkidä bir kalın seslän dedi: ‒ Boba, sanêrım, yok, inanêrım, ani benim dua yașamam bașarısızdır, bir büük bașarısızlıkdır. Bekim, Allah istämeer seslemää beni. Bekim, istämeer lafetmää benimnän, bilmeerim.

İhtiar, alıp çotkiyi, seslärkän, dua etti sessizliktä. Mihail devam etti.

‒ İșittim, ne lääzım olsun, açan bir insan, pișman olup, çok dua eder, ama benim yașamamda olmêêr. Kär bilmeerim, nekadar zaman bulunêrım bu çolda. Çekildim en yalnız erlerä, uzak bayırlara, kanaralar arasında, neredä yok insan, hem kär az hayvan da, salt böceklär hem yılannar. Var orada salt bän hem Allah. Saatlarca dua ederim her gün. Ama yaradılmamış aydınnıı görmeerim. Görüș görmeerim. Aariflik kabletmeerim. Allah göstermeer bana Kendi suradını.

Oldu bir uzun sessizlik. İki monah sesledilär çolun seslerini. Esärdi bir yımıșak lüzgär. O getirdi çol gülü kokusunu. Sora ișittilär çekirgä sesini. İhtiar gülümsedi. Mum tezdä biteceydi.

‒ Ver bana bir eni mum oradan, ‒ dedi da gösterdi onu parmaannan. Mihail, alıp, verdi onu ihtiara.

‒ Ne ișidersin? ‒ sordu.

‒ İșiderim çöl seslerini, ‒ dedi Mihail. ‒ İșiderim çekirgä sesini, nicä ișiderim her gecä.

‒ Dooru, ‒ dedi ihtiar. ‒ Annadayım sana pek beendiim bir tekst, ani tutêrım üreemdä. Dionis Areopagit yazdı onu. Yakıșêr mı? İsteersin mi seslemää onu?

‒ Nicä bilersin, boba, ‒ cuvap etti Mihail.

‒ İslää. Bu tekst ‒ “Mistik teologiyadan”, ikinci bölümdän. ‒ Kapadı gözlerini.

“Onuștan dua ederiz, ani bulunacez orada, nereda var aydınnıktan yalabık karannık, neredä var nasıl görelim körlüklän, neredä  var nasıl bilelim bilmezliklän görmemektän hem bilmemektän, zerä budur halizdän  görmäk hem bilmäk, hem dua ederiz, ani var nasıl metinneyelim bütün yaratmadan yukarı Olanı, Angısı hepsi yaratmalardan üüsektir, zerä hepsi yaratmalardan başkadır ‒ nicä bir statuya oymaa çekedän statuya oyucular, zerä onnar götürerlär saklı ikonanın pak görüșündän her engelini, hem dä ölä salt bu götürüșlän göstererlär saklı olan gözelliini.

Ölä, bän sanêrım, biz lääzım metedelim negativ cümleleri onnarı karșılayan pozitiv cümlelerlän. Hem, çekedip negativiliktän, inecez orta cümlelerdän așaaya bitki cümlelerä, angıları pozitivdir. Zerä orada, yapıp pozitiv cümleleri nicä temelimizi, kaldıracez hepsini ölä, nasıl saklılıksızça görelim hepsi bildii ișlär altında olan bilgisizlii, Angısı hepsi olan ișlerdä saklanandır, Angısı hepsi olan ișlär üstündädir, hem görelim hepsi olan ișlerin altında aydınnık saklanan Karannıı”.

‒ Bir zor teksttir, boba, ‒ dedi Mihail. ‒ Zor annașılêr.

‒ “Mistik teologiya” kiyadında ayoz Dionis hep düșüner Moisey için, açan Moisey pindi bayıra. Girdi bir buluda. Biz deeriz o buluda “bilgisizlik buludu”. Moisey girdi ayoz karannık içinä. Tutêrsın mı aklında Solomonun “Türkülerin türküsündä” yazdıı lafları, oolum?

‒ Yok, ‒ cuvap etti Mihail.

‒ Ozaman söleyecäm, ‒ dedi ihtiar. ‒ Te:

Yataamda geceleyän aaradım canımın sevdiini.

Aaradım onu, ama bulamadım.

Çaardım onu, ama cuvap etmedi.

Ozaman dedim kendimä:

kalkıp dolanacam kasabayı,

gidecäm panayırlara hem merkezlerä,

hem aarayacam canımın sevdiini.

Aaradım onu, ama bulamadım.

Mihail kaș çattı genä. ‒ Neçin bana söleersin bu ișleri, boba? ‒ sordu.

‒ Zerä bu ișlär senin yașaman icindir, ‒ cuvap etti ihtiar. ‒ Herkez biler aydınnık mistika için, neredä var yaradılmaz aydınnık, görüșlär hem aariflik, ani belli-belli annașılêr laflarlan. Karannık mistika için bilän az insan var.

Mihail güldü așaalı seslän. ‒ Sanêrım, ani bilmeyän insannardan bän birisiyim.

İhtär gülümsedi. ‒ Bekim, onuștan Allah yolladı seni bana.

Mihail da gülümsedi. ‒ Ölä, annatsana, yalvarêrım.

‒ Açan insannar düșünerlär karannık için, çoyu zaman düșünerlär korku hem kötülük için. Ama ayoz karannık diil ölä. Bizim Allahımız kimär kerä gösterer Kendisini, kimär kerä saklêêr Kendisini. Kimär kerä sölämeer laflarını kulaklarımıza, ama dooru üreemizä, annadın mı? Onuștan var saklı mistika konțepti. Saklı mistikada Allah lafeder diil aklımızlan, ama üreemizlän. Lafeder sessizliktä hem karannıkta, lafsız-lafsız lafeder. Da, bilerim, ani ișidiler nicä bir fasıl iș, zerä halizdän paradokstur. Aklımızlan hiç annamayacez onu.

Mihail kaș çattı.

‒ Diil çoktan, ‒ sordu ihtiar, ‒ çol seslerini seslärkän, nesoy tema için düșünärdin? Nesoy düșünmäk vardı senin aklında?

‒ Mmm… ‒ cuvap etti Mihail. ‒ Bilmeerim. Sanêrım, ani o momenttä yoktu bir düșünmäk benim aklımda. Hiç bișey için düșünmärdim. Seslärdim çolu, ama düșünmärdim.

‒ İslää, dedi ihtiar. ‒ Șindi getir aklına, nasıldın, açan seftä geldin çola. Tutêrsın mı onu aklında? Nasıldın ozaman?

Mihail patladı gülmää. ‒ Of, bir haldaydım ozaman! ‒ cuvap etti. ‒ Çok sinirliydim. Yoktu nasıl kär oturayım nicä bir normal insan. Oturardım birkaç moment da kalkardım ayaa, gezärdim iki tarafa, oturardım genä, kalkardım genä…

‒ Ozaman vardı mı çok düșünmäk senin aklında?

Mihail güldü genä. ‒ Benim aklım benzärdi bir baș yola ozaman, mașinaylan dolu, ya da bir aeroporta, uçaklarlan dolu! Barıșlıım yoktu.

‒ Vardı mı nasıl sesleyäsin çolu ozaman?

‒ Elbetki, yoktu nasıl ozaman! ‒ cuvap etti Mihail.

‒ Ama șindi, oturup, sesleersin. Allah lafetmeer seninnän, Mihail. Allah lafeder senin üräännän çekirgä sesinnän. Yok, lafetmeer. Diil dooru. Allah çalêr senin üreenä çekirgä sesinnän, sän dä sesleersin. Allah gösterer Kendisini sana karannıkta hem sessizliktä, danışarkan senin üreenä, O diiștirdi seni. Allah sesleer senin dualarını. Cuvabını verer sana çekirgä sesinnän, lüzgärlän hem çol gülü kokusunnan. Sana verdi barıșıklık hem prost etmäk.

Mihail gülümsedi. Gözlerindä vardı yașlar. Salladı kafasını, “annadım” deyeräk.

‒ Baksana, ‒ dedi ihtiar. ‒ İçelim taa birär çay.

Monah Kosmas