Sarfoşluktan ayıklaa IV: esirlik hem düşkünnük basamakları ‒ nasıl alkogolizma gelișer

İlerlederiz «Sarfoşluktan ayıklaa» rubrikamızı da paylaşêrız sizinnän Deli Yorginin yazısını basamaklar için. Taa ileri o boba Kosmasa üç intervyu verdi (1, 2, 3).

Saygılı okuyucular, saburlu olunuz benimnän. Söledim, ani yazacam bu yazıları, ama halizdän diilim islää avtor. Onnar olmayacek literatura yaratmaları, ama yazacam üreemdän.

Boba Kosmaslan intervyularda söledim, ani benim içki problemam yavaș-yavaș geliști. Sanêrım, ani geçti çok yıl ozamandan, açan bän diildim alkogolik. Ozaman vardı nasıl içeyim bir filcan șarap da istämeyim ikinciyi. Var alkogoliklär, kim deer, ani çeketti içmää alkogolik gibi ilk yudumdan, da bu başlaması katastrofaydı. Deer, ani ilk momenttän esirlik vardı onun yașamasında. Benim durumum diildi ölä. Benim istoriyam bașka türlüdür. Açan bän çekettim içmää, hep içärdim nicä bașka normal insannar. İçkiylän problemalarım yavaș-yavaș gelișärdilär, sansın kaybelärdim bir derin daalıkta. Aklınıza getirin ușak masallarını. Bän benzärdim masalda bir çocaa, ani kaybeler daalıkta karannık bir gecä. Hep kendi-kendinä sorer: “Kimdir ya da nedir bu aaç ardında? Var mı orada bir canavar, ya bir korkulu hayvan, ya da bir tılsım? Daalarda nesoy fasıl kuștur, ani mutsuz-mutsuz öter?” O çocuk gibi bän dä bir moment baktım karma-karıșık dolayıma da kendi-kendimä sordum: “Ne oldu? Näändayım? Nasıl geldim bu erä? Nasıl etiștim bu duruma? Bilmeerim näända bulunêrım. Nasıl kolay çıkayım buradan?”

Benim yașamamda alkogolizma geliști yavaș-yavaș. Ozaman bilmärdim, ne olardı bana. Șindi, açan var birkaç yıl ayıklıım, annêêrım taa islää, ne oldu. “Anonim alkogoliklerdä” biz deeriz, ani alkogolizma benzeer bir hastalaa. Ama ne isteeriz sölemää, açan deeriz bunu? Nesoy hastalıktır? Gripa benzämeer. Raka benzämeer. Belliki, yok alkogolizma mikropları. Belliki, “almêêrız” alkogolizmayı bașka insannardan, nicä alêrız bir hastalıı. Öläysä, ne isteeriz demää? Alkogolizma nasıl benzeer bir hastalaa? Bu “hastalık” lafı ‒ sade bir metafora mı?

Sanêrım, ani var nasıl annadayım. Alkogolizmada, nicä dä herbir hastalıkta, var türlü basamaklar. Griptä, ak ceer azmasında, rakta hep var ölä basamak, hem basamakların var sırası. Çoyu zaman biz, hasta olarak, görmeeriz o basamakları. Kimär kerä bilmeeriz, ani hastayız. Bileriz sade, ani duyêrız kendimizi prost. Kendi-kendimizä deeriz, örnek: “Uuuu… ne olêr? Kuvedim yokmuș”, ‒ ya da, ‒ “benim bașım döner”, ‒ ya da, ‒ “benim buram acıyêr, bilmeerim neçin”, ‒ ya da, ‒ “benim kusacaam kalkêr”, da bilmeeriz, ani o ‒ gelișän hastalıın bir basamaadır. Doktor annêêr, ne olêr bizdä! Hastalık aaraștırmacısı biler! Onnar, doktorlar hem hastalık aaraștırmacıları, annadêrlar bizä, nasıl gelișer türlü hastalık hem ne olêr onun her basamaanda.

Nicä söledim, bän çekettim içmää nicä bir normal insan. Ozaman içmärdim her gün ne șarap, ne piva, ne rakı, ne bișey. İçärdim șarap, ekmek iyärkän, ama diil her gün. Hem o günnär, ani içmärdim ‒ hem bu iș önemnidir ‒ istämärdim içeyim. Özlämärdim onu ozaman. Açan musafir geldi evimä, deyelim, içtim onunnan, ama diildi bir büük tema benim yașamamda. Ozaman hiç sölämärdim kendi-kendimä: “Bana LÄÄZIM bir yudum șarap!” O situațiya, ani içärdim kimär kerä ama duymardım, ani bana lääzımdı alkogol ‒ ilk basamaktır benim yașamamda nicä insan, ani içer, ama diildir bir basamak benim yașamamda nicä algogolik, zerä ozaman hepsi normaldı. Nicä masalda çocuk, angısı girer daalaa hem șașêr gözäl çiçeklerä mutlu üreklän, bän mutluydum ozaman. Elbetki, ozaman vardı gözäl gün hem çirkin gün, nicä herkezin yașamasında, ama ozaman alkogol bir islää iști benim için, nicä dondurma, nicä kuzu eti, nicä bir tatlı manca, nicä televizorda bir meraklı programa. Șindi deerim onnara, angıları bir dä problemasız içerlär ‒ içiniz! Bän kin beslämeerim içkiyä. Bilerim, ani var problema benim yașamamda, ama açan bașka insannar isteerlär içmää, bän deerim: “içsinnär”.

Sora, açan çekettim savașmaa zengin olmaa, açan her moment vardı benim kafamda bir eni ideya, nasıl kazanacam para, peydalandı fikir: “Çok iștän sora isläädir dinnenmää bir pivaylan, bir filcan șaraplan, bir viskiylän…” Geçti birkaç ay, da o fikir taa sık gelärdi aklıma. Çeketti basmaa beni biraz. Düșünmärdim alkogol için her moment. Ama șindi bilerim, ani çekedärdim ozaman olmaa bir alkogolik. Annamadım situațiyayı ozaman, nicä bir insan, ani yavaș-yavaș olêr hasta. O insan biler, ani duymêêr kendisini islää, ama annamêêr, ani onda hastalık yavaș-yavaș gelișer. Nicä söledim, doktor annêêr, ne olêr hasta insanda, hem hastalık aaraștırmacısı da, bilim insannarı annêêrlar, ama ozaman, açan hastalık çekeder, hasta insan annamêêr, ne olêr içindä. Bän dä öläydim benim gelișän alkogolizmamnan. Annamardım, ne olêr bendä. Șindi doktor gibiyim, çünkü șindi informațiyam var, hastalık aaraștırmacısı gibiyim, zerä bakêrım geeri benim alkogolizma istoriyama da annêêrım, ne olardı her basamakta.

Nicä söledim intervyuda, git-gidä içkiliimnän yavaș-yavaș bän oldum bir üfkeli adam. Demeerim sade, ani kimär kerä üfkelärdim, ama bir üfkeli hem sabursuz adam oldum. Üfkelenärdim herbir küçük ișä hem dä çoyu zaman annamardım, neçin, sansın vardı benim içimdä bir canavar, ani baarardı benim aazımdan. Korkuttum karımı hem ușaklarımı da hep taa yalnız kendimi duydum, zerä kaçardılar benim laflarımdan hem benim yumuruklarımdan. Elbetki, yalnızlıım için çekettim hep taa çok içmää, zerä duyardım kendimi nicä bir kabaatsız kurban. Tut aklında, ani annamardım, ne olardı bana. Yalnızdım kär aylä içindä, üfkeliydim hem annamardım, neçin hepsi zenginnik için plannarım boșuna gittilär. Hep kendi-kendimä sorardım: “Neçin hepsi bu kötü ișlär olêr benim yașmamda? Neçin herkez kaçêr bendän?”  Çözümüm neydi acaba? Elbetki ‒ taa çok içtim.

Alkogolizmamın eni basamaa nicä hastalıkta eni bir basamaktı. Annadın mı?

Biktidä etiști bir vakıt, açan karım yoktu hem ușaklarım yoktu. Ozaman halizdän yalnızdım, diil salt aklımda, ama nicä bir üfkeli hayvan bir insan evindä, ama bir boș insan evindä. Erdä hererdä boş şişä vardı, orayı bän atardım onnarı. Vardı çok kırık șișelär dä. Ama çok kötü iș buydu, ani ozaman istämedim içmää, ama brakamadım içkiyi. İstedim brakayım onu, ama yoktu nasıl. O ‒ benim alkogolizmamda bitki basamaktı.

Șindi annêêrsın mı, nasıl alkogolizma benzeer bir hastalaa? Annêêrsın mı, ani var alkogolizmanın türlü basamakları, herbir alkogolik insanda birtakım basamaklar, angıları gelerlär birtakım sırada?

Ama bakalım bu basamaklara bir bașka bakıștan. Nicä söledim intervyuda, ayıklıımda bän çekettim yardım etmää kliseyä hem çekettim okumaa ayoz bobaların kiyatlarını. Elbetki, ilkin annamardım islää onnarın kiyatlarını. Halizdän zor okumaktır! Ama sordum çok soruș popaza, da o hep saburluklan cuvap etti. O diil spețialist, sade popaz, ama akıllı adamdır. Kimär vakıt onun cuvabı ölädir: “Of, bilmeerim, Yorgi. O ayoz bobaların fikirleri derindir, bän sä salt bir popazım. Diilim teolog. Sän sorêrsın çok soruș! Nasıl bän annadayım sana, açan bän annamêêrım?” Ama kimär kerä bän sorêrım: “Acaba ayoz boba bunu mu isteer demää?”, ‒ da popaz cuvap eder: “Bilmeerim, ama, bekim”.

Bir kerä buldum bir tekst “Gökä merdivendä”. “Gökä merdiven” ‒ ayoz Merdivenni İoanın kiyadıdır. Ayoz İoan kabletti “merdivenni” adını onun kiyadından. Kiyadın bütün teksti var rus dilinä çevirili internettä. Çevirdim bir küçük parçasını gagauz dilinä bu yazı için. Saa olsun boba Kosmas, zerä o baktı benim çevirimä hem dä dooruttu onu ingiliz dilindä yazılı tekstä görä. Te küçük bir parça, ani çevirdim:

“Aarif bobalar ayılêrlar biri-birindän bunnarı: debeștirmäk, birleșmäk, annașmak, esirlik, savașmak hem hastalık, ani var canda, angısına söleniler havezlenmäk. Bu iisözlü bobalar deerlär, ani debeștirmäk sade bir laf ya da resim, angısınnan seftä tanıșêrız, ani girdiydi ürek içinä. Birleșmäk ‒ dialog tanıdıımız ișlän, havezlenmäklän ya da bașka türlü ișlärlän. Annașmak ‒ canın șennän verilmesi tanıdıı ișä. Esirlik ‒ zorlan hem istemeksiz üreenin kavraması, bir dayma durgunmak tanıdıımız iștä, ani  bütünnä yıkêr canımızın lääzımnı sırasını. Savașmak o ‒ hep okadar bir kuvet nekadar olêr basmakta, hem bu kuvet enser ya da enseniler duhun isteklerinä görä. Bobalara görä havezlenmäk ‒ bir iș, ani saklanêr uzun vakıt canda, hem kendi bulunmasından orada olêr nicä bir adet, ozamanadan, açan can kendisi yapıșêr ona șennän”.

Bu teksttän üüreneriz, ani nicä hastalıkta, ölä denemektä dä var basamaklar. Bu informațiya önemniydir bizä, açan isteeriz annayalım alkgolizmayı, zerä, nicä söledik, bir taraftan alkogolizma benzeer bir güüdä hastalıına, ama bașka taraftan, benzeer akıl hastalıına. Halizdän deeriz, ani alkogolizma ‒ güüdä, akıl, hem can hastalııdır, diil mi dooru?

Gördük benim alkogolizma istoriyamdan, ani bän geçtim türlü basamaklardan. Șindi bakalım o basamaklara diil nicä hastalık basamaklarına, ama nicä denemäk basamaklarına. Ne göreriz? Bän deyecäm, ani yavaș-yavaș bilmediimnän bän girdim bir görünmäz kapana. Bitkidä bulundum esirliktä.

Açan çekettim savașmaa zengin olmaa hem dä çekettim taa çok içmää, zerä kullanardım alkogolu nicä bir “ödek” benim zor ișimä, sanêrım, ani o situațiya debeștirmäk basamaadı. Nicä deer ayoz Merdivenni İoan, ozaman içki istää ya da içki fikiri taa girmediydi benim üreemä. Ozaman sölärdim kendi-kendimä sade: “Aha! beenerim bunu”.

Ama sora, açan hep sabursuz hem üfkeliydim, açan hep yalnız kendimi duydum hem hep düșündüm alkogol için, bulundum birleșmäk basamaanda, hem o birleșmäk basamaandan ansızın geçtim annașmak basamaana. Elbetki, bän annamardım ozaman, ne olardı bana. Bän benzärdim bir insane, angısında var rak saklı onun barsaa içindä, ama bilmeer, ani var. Bekim, sorêr kendi-kendinä: “Ne olêr bana?” ‒ ama hiç bulmêêr cuvap kendi sorușuna.

Benim içki istoriyamda bitki basamak esirlikti. Ozaman içärdim, nicä deeriz, benim isteemä karșı. Normal insan zorlan annêêr o durumu, zerä o durum diildir normal! Bän dä annamadım onu, açan olardı benim yașamamda. Nasıl annayacez adamı, angısı deer sabaalen: “Büün içki içmeyecäm. Brakêrım alkogolu. Bașka hiç içmeyecäm”, ‒ ama üülendän ileri sarfoștur, aalayarak, kendi-kendinä sorarak “Nasıl oldu bu? Nesoy isteksiz insanım? İnsanım mı ya da bir hayvanım mı?” Șindi annêêrım. Benim yașamamda o kara yıllar benzerlär bir kötü düșä, bir koșmara. Ama șindi ayıkım. Șindi uyanıkım da bakêrım o yıllara nicä bir bilgici bakêr bir tașa, bir böcää, bir yıldıza.

Çok insan bana sorer: “Ama șindi diilsin alkogolik, Yorgi. Șindi o çirkin iș kalêr senin ardında. Neçin içmeersin bizimnän barabar? Deyelim sade bir filcan șarap, sade okadar. Ne deersin?”

Allahım benim, hayırla beni! Aklımıza getirelim, ne söledi ayoz Merdivenni İoan. Var dört denemäk basamaa: debeștirmäk, birleșmäk, annașmak hem esirlik. Nasıl yașayacam? Girecäm mi denemeyä da ozaman cenk edecäm mi, serbest olmaa deyni? Ya da kaçacam mı denemektän, açan bilerim, nekadar zordur cenk etmää ona karșı? Yok, saa ol, çok yıl yașardım cendemdä. Allahın yardımınnan hiç dönmeyecäm orayı. Alkogolizmaya karșı cenk ederim diil kuvetlän, ama aarifliklän hem Allahın yardımınnan.

Annadayım, neçin söleerim, ani taa isläädir kaçmaa denemektän. Benim yukarda yazdıımı getirersin mi aklına? Kimär kerä ilk hastalık basamaanda bilmeeriz, ani çekederiz hasta olmaa. Elbetki, sän bilersin bu fenomeni senin yașamandan. Bir gün uyanêrsın da, bekim, biraz yorgun duyêrsın kendini, ama aklına gelmeer fikir: “Aha! hasta olêrım”. Hem te korkulu iș, ani olêr, açan bir alkogolik içer o ‘ilk yudumu’. Bilerim bunun için diil benim yașamamdan, zerä olmadı bana, șükür Allaha, ama annatmalardan, angılarını AA-dä bașka insannar söledilär. Șükür Allaha, hiç kaybetmedim ayıklıımı, ama istämeerim kaybedeyim onu. Korkulu iș budur ‒ ani içerim o ilk yudumu, da hiç bișey olmêêr! Gülmä. Çok kerä sesledim ölä annatma. Bir haftadan sora insan kendi-kendisinä deer: “Bekim, diilim alkogolik. Bekim, benim eski analizim yannıștı. Bekim, halizdän yok problemam içkiylän. Bekim, ozaman, açan içärdim, bir diil normal situațiyaydı, ama șindi hepsi dooruldu. Bekim, var nasıl içeyim nicä bir normal insan”. Da ozaman çekeder genä onun cendemä gidän yolu.

Bakalım o düșünmeklerä. İçerim ilk yudumu, o ‒ debeștirmäktir. Düșünerim içki için, o ‒ birleșmektir. Çekederim içmää, o ‒ annașmaktır. Ozaman benim alkogolizmam tutêr beni onun tırnaklarında, da bulunêrım esirliktä.

Sanêrım, ani açan ayoz Merdivenni İoan yazardı kiyadını, bilmärdi, ani yazêr alkogolizma için, ama çok üüretti beni.

Deli Yorgi