Sevda hem karannık

Tren girdi garaya. Kapular açıldı. Bir moment koridora türlü yolcular çıktı: üç șkolacı kız, bir biznesmen, iki babu hem bir karı uşaklan. Biktidä Vasi çıktı, irmi iki yaşında injener studenti. Kapular kapandılar onun ardına. Bir serin gündü, erken güz günüydü. Vasi baktı dolayına. Sol tarafında gördü vulkanı. Tepesindä vardı kaar, bim-biyazdı. Duman incä-incä üüselärdi vulkandan biyaz bulutlaradak. “Ne gözäl”, ‒ dedi Vasi kendi-kendinä kısık seslän. Çevirdi gözlerini saa tarafa. Orada, diiil uzakta, vardı bir kara kiparis daayı. O daa nicä bir daymalı er, düșündü Vasi, arhaik zamannardan kalmıș. Hep vardı orada. Hepsi aaçlar sarkıntılı, kanırıktı kuvetli lüzgärlärlän, angıları hep eser uzak denizdän. Aaçlar benzärdilär kambur insannara, podurlara, çirkin yaratmalara, sansın hepsi dünnenin acıları olmuș aaç. Okadar çok aaç vardı, ani onnarın arasındakı gölgelär git-gidä derin karannaa çevirildilär. Mutsuzluklan Vasi gülümsedi.

‒ Yavkluymuş vulkan hem daa, ‒ dedi kendinä. ‒ Yok, diil yavklu. Diil dooru. Daa sevmiș vulkanı, ama vulkan sevmemiș daayı.

Çıkıp garadan yavaș adımnan gitti küüyä. Geçärkän, bakmadı ne tükennerä, ne insannara, ne nıșannara, ama, görüp bir çiçek satan karıyı, yaklaștı ona.

‒ Afedin, nasıl var nicä gideyim daaya? ‒ sordu.

‒ Sän bir kız mı sevdin acaba, oglan? ‒ çiçek satıcısı sordu ona.

Vasi indirdi gözlerini erä. Cuvap etmedi.

‒ Da, ‒ dedi karı. ‒ Elbetki, ölädir. Sevmișin bir kızı, kahırlı gözlü delikannı. Senin suradında okuyêrım senin kısmedini. Tak…

Aldı çiçek sepedindän bir gül. Verdi onu Vasiyä.

‒ Te, ‒ dedi, ‒ senin gözäl yavklun için. Ko Allah hayırlasın seni.

Sessiz dudaklarınnan Vasi “saa ol” laflarını yaptı. Öptü gülü.

Karı baktı genä çiçeklerinä da, kaldırıp gözlerini, genä uzattı elini.

‒ Git orayı, ‒ dedi. ‒ Sokak bitecek. Ozaman alacan ayak yolunu.

Vasi salladı kafasını. Kaldırdı gülü burnusuna. Gülümsedi. Genä “saa ol” yaptı dudaklarınnan. Çıktı yola, gezerän, nicä bir insan, angısı gezer düșündä.

Ayak yolu pindi bayır tepesinä. Yol yanında vardı çok nıșan:

  • Senin yașaman paalıdır. Atma onu nicä gübürü.
  • Düșün, bașka insannar pek severlär seni.
  • Zeet çekmä yalnız.
  • Eer senin kahırın varsa, lafet bir dostunnan.
  • Dünnedä var çok kahır, ama var sevinç dä. Tut aklında sevincı, diil kahırı.

Vasi okumadı nıșannarı. Onnara bakmadı da kär. Etiști bir geniș erä, bayır tepesindä. Orası benzärdi bir küçük parka. Vardı iki lavkaylan bir piknik masası hem taa ötedä taa bir lavka. Saadaydı o iiri daa. Aaçları sıktı. Çok karannıktı daayın içi, sansın orada hep gecä yarısıydı.

‒ Da, ‒ dedi Vasi kendinä, ‒ bu kahır eridir. Burada zavalı çocuklar asmıș kendilerini dallarda.

Geçip piknik masasından, gitti uzak lavkaya. Cöbündän alıp bir piștof, koydu onu lavkaya. Koydu gülü piștofun yanına. Oturdu. Önündä hem așaada uzanmıştı çayır, neredä aaçlarda hertürlü gözäl güz renkli yapraklar vardı, çayırın ötä yanında da gördü vulkanı.

‒ Ey, Mariya, neçin, neçin? ‒ dedi kendinä kısık seslän. ‒ Neçin sevmedin beni? Bendä vardı bir haznä sana deyni, diil gümüș, hem altın, hem diamant, hem paalı taș, ama sevda zenginnii, salt sana deyni, ama sän itirdin beni üreendän…

Tuttu gözlerini dikili vulkana. Yașlar yavaș-yavaș aktılar yanaklarından.

‒ Sän kaldın bendän uzak, nicä daadan vulkan, ‒ dedi.

***

Dima geldi küçük parka kızı Lizaylan. Dima ürkek adamdı, otuz yașında, gözlüklü. Saa elindä tutardı bir piknik sepetini. Sol elinnän tutardı Lizanın elini. Liza dokuz yașındaydı. Bir șen kızdı. Gözlerindä parıltı vardı.

‒ Ey, tätü, ne gözäl, ‒ dedi. ‒ Keșki mamu olaydı burada bizimnän… Özleerim onu.

Dima içini çekti.

‒ Da, bän dä özleerim onu, ‒ cuvap etti. ‒ Bilerim, ani o istärdi dönmää geeri burayı bizimnän, ama rak hızlı aldı onu bizdän, da yoktu kolaylık, zerä pek yufkaydı.

Çekettilär piknik sepetindän çıkarmaa imeelikleri.

‒ Neçin istedi mamu, ani ikimiz gelelim burayı, tätü? ‒ sordu Liza. ‒ İșittim, ani burası kısmetsiz ermiş. Açan söledim șkola dostlarıma, ani gelecäm burayı, istedilär bilmää, korkêrım mı gelmää. Söledilär, ani bu daada var tılsımnar, zerä çocuklar gelerär, öldürsünnär kendilerini deyni. Bir dostum bana dedi, ani daayın içindä var nicä razgelmää skeletlerä, angıları dallardan sarkêr.

Dima mutsuzlukta içini çekti.

‒ Burada var sevda hem kısmetsizlik, ‒ dedi. ‒ İki türlü insan geler burayı. Yavklular gelerlär, zerä pek gözäldir, hem geler umutsuz insannar, sevda için umudu gerçekleștirilmemiș insan, kendisini öldürsün deyni. Acaba sän annêêrsın mı, neçin ikimiz geldik? Bilersin mi, ne oldu burada on bir yıl geeri?

Liza salladı kafasını. “Bilmeerim, ‒ dedi düşük seslän.

‒ Senin anannan geldik burayı bu gün, ama on bir yıl geeri. Ölä büün birsoy yıl dönümüdür, annadın mı? Ozaman anan hem bän taa evlenmediydik. Șeftä bän öptüm onu o gün da istedim, ani o olsun benim karım. O kabletti teklifimi. Dünnenin en mutlu adamıydım o gün.

‒ Uuu, tätü, ne romantik, ‒ dedi Liza. ‒ Ozaman senin için burası bir șenniklän dolu ermiș.

‒ Da, şenniklän dolu erdir, ama, elbetki, büün kahırım var, zerä senin anan yok bizimnän. Șindi annadın mı, neçin o istedi, ani biz gelelim burayı, tutalım aklımızda o günü, açan bän șefta öptüm onu.

‒ Annadım, tätü, ‒ dedi Liza.

Baktı lavkaya, neredä oturardı Vasi.

‒ Tätü, ‒ sordu, ‒ ne deersin: sanêrsın, ani o çocuk kısmetsiz insannardan biri mi?

Dima gülümsedi mutsuzuklan.

‒ Olmalı, ‒ dedi.

‒ Tätü, ‒ devam etti Liza, ‒ olur mu, ani bän teklif edeyim ona, ani, gelip, isin bizimnän? İstämeerim, ani o kalsın mutsuz hem yalnız, açan bizim șenniimiz var. Paylașalım șenniimizi onunnan.

Dima güldü.

‒ Senin ürään sevda dolu, anan gibi. Da, teklif et onu. Bizim musaafirimiz olacek.

Liza kaçtı lavkaya. Durdu Vasinin önündä, ama çocuk bakmadı ona.

‒ Afedin, ‒ dedi Liza.

Vasi kaldı sessizliktä, sansın görmedi onu.

‒ Afedin, ‒ Liza dedi genä.

Yavaș-yavaș Vasi yattı yanına lavka üstündä. Liza kaldı șaș-beș. Uzattı elini, ama kararsız kaldı. Diimedi çocaa. Koydu parmaanı dudaklarına. Çevirdi suradını bobasına.

‒ Tätü, ‒ dedi, ‒ sanêrım, ani bu çocuk hasta. Tez gel burayı.

Dima kaçarak geldi. Durdu, bakarak Vasiyä. Vasinin gözleri ap-açıktı, ama sansın görmäzdi kimseyi.

‒ Tätü, ‒ dedi Liza, ‒ bekim biz lääzım götürelim onu bolnițaya. Ne sanêrsın?

‒ Da, da, ‒ cuvap etti bobası. ‒ Yardım et bana.

Kaldırdıynan onu, Dima gördü Vasinin yanında kalan piștofu. Alıp onu, koydu kendi paltosunun cöbünä. Gül düștü erä. Dima kaldırdı Vasiyi ayaa. Yardım etti ona, ani gitsin yoldan mașinaya dooru. Liza koydu hepsi imeeleri geeri piknik sepetinä. Götürdü onu mașinaya.

***

Dima park etti mașinayı bolnița önündä. Döndü Lizaya.

‒ Dur burada, ‒ dedi.‒ Bän gidecäm bulmaa birini, ani yardım etsin.

Girdi bolnițaya. Birkaç minuttan sora döndü iki çocuklan. Alıp Vasiyi mașinadan, bir targaylan tașıdılar onu bolnița içinä. Vasinin gözleri kapalıydı. Dima hem Liza girdilär bolnițaya. Liza getirdi piknik sepetini. Oturdular ön salonda.

‒ Yapacez burada pikniimizi, ‒ dedi Liza bobasına. ‒ Diildir okadar gözäl, nekadar daa, ama bän mutluyum, zerä yardım ederiz bir insana. Ürääm çalêr sevinçtän.

‒ Senin anan mutlu olaceydı o fikir için, ‒ cuvap etti Dima.

Sessizliktä idilär. Çok vakıttan sora doktor geldi salona. Yaklaștı onnara:

‒ Acaba siz mi o insannar, angıları getirdilär genç adamı?

‒ Da, ‒ cuvap etti Dima. ‒ Biz getirdik onu.

‒ Siz mi onun soy-senselesisiniz? ‒ sordu doktor.

‒ Diil, ‒ cuvap etti Dima. ‒ Halizdän biz tanımêêrız onu. Biz geldik, bir piknik yapalım deyni, da gördük onu. Nicä görünärdi, onun bir zoru vardı, bir probleması, bilmeerim, nesoy. Onuștan getirdik onu burayı. İsläädir mi șindi?

Doktor baktı erä.

‒ Üzülerim, ‒ dedi, ‒ çocuk geçindi.

Dima hem Liza șaș-beș kaldılar.

‒ Öldürdü kendisini mi? ‒ sordu Liza.

‒ Sanêrım, ani diil, ‒ cuvap etti doktor. ‒ Onun kanında bulmadık ne narkotik, ne zihir.

Liza çevirdi suradını Dimaya.

‒ Tätü, sölä doktora piștof için, ‒ dedi.

‒ Aha! ‒ baardı Dima. ‒ Unuttum! ‒ Aldı piștofu cöbündän. Doktor baktı ona șoklan.

‒ Ama yoktu yara, ‒ dedi doktor. Yaptı bir pauza. ‒ Neredä buldunuz onu? Daalıkta mı?

‒ Da, ‒ cuvap etti Dima, ‒ gittik orayı bir piknik yapalım, kızım hem bän. Buralıysınız mı siz, doktor?

Doktor salladı kafasını.

‒ Yakın küüdä duudum, neredä gara. Ne fasıl, ani siz geldiniz burayı kızınızlan yapasınız bir piknik. İki türlü insan geler o daaya: yavklular hem insannar, angıları öldürerlär kendilerini. Ama boba hem kızı hiç gelmeer yapmaa piknik.

‒ Bän geldim daaya onbir yıl geeri karımnan, ‒ annattı Dima. ‒ Seftä öptüm onu da istedim, ani o evlensin benimnän. İki hafta geeri o geçindi raktan. Büünkü gün ‒ o ilk öpüşün yıl dönümüdür. Karım, kızımın anası, istedi, ani kızımız Liza görsün gözäl daayı hem vulkanı, zerä hep tutardı o eri üreendä.

‒ Ah, annadım, ‒ dedi doktor.

‒ Söläyin bana bir iș, doktor, ‒ devam etti Dima, ‒ zerä siz buralarda duudunuz. İșiderim eski annatmalarda, ani vulkan hem daa yavkluymuș, ama șaș kalêrım, zerä kimär kerä vulkan kız olêr, daa da çocuk, ama kimär kerä tersinä, vulkan çocuk, daa da kızdır.

Doktor gülümsedi acıylan.

‒ Da, var variantlar, ‒ dedi. ‒ Benim malim annadardı o masalları çok kerä da hep bașka türlü annadardı onnarı. Onnar arhaik annatmalar ozamandan, açan dedelerimiz baș iildilär bayırlara hem derelerä, kuyulara hem aaçlara. Ozaman sanardılar, ani vulkan hem daa duh ya da allah, ama annatmalar karıșık oldu asirlär boyunda. Sanêrım, ani hepsi annatmalarda en önemni element ‒ ani vulkan sevdi daayı, ama daa sevmedi vulkanı. Onuștan daa kısmetsiz er, hep bakarak vulkanın gözelliinä yalabık kaarlan onun üstündä.

Liza diidi doktorun koluna.

‒ Çocuk ne oldu? ‒ sordu. ‒ Nasıl öldü, açan yoktu narkotik, yoktu zihir, yoktu yara?

‒ Ah, o çocuk… ‒ cuvap etti doktor. ‒ Ne deyelim? Kısmetsizliktän geçinmiș, salt okadar.

Monah Kosmas